Yazılarımızı Paylaşmayı unutmayın! -
$ DOLAR → Alış: 5,66 / Satış: 5,69
€ EURO → Alış: 6,28 / Satış: 6,31

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar

Doç. Dr. Furkan Öztürk’ün araştırma yazısı. Edebiyatta akdeniz’den ilham alan yazar ve şairlerin araştırıldığı okunası bir makale.

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar
  • 11.02.2019
  • 276 kez okundu

EDEBİYATTA yaptığı tarih yolculuğunda Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarları araştıran Doç. Dr. Furkan Öztürk, Evliya Çelebi’den günümüz yazarlarına kadar uzanan izleri takip etti. Akdeniz Üniversitesi’nde ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ başlığıyla dersler veren Öztürk, Halikarnas Balıkçısı, Ahmet Hamdi Tanpınar, İlhan Berk, Nazım Hikmet, Edip Cansever, Cemal Süreyya gibi öne çıkan isimlerinin Akdeniz’le ilişkisini inceledi. Antalya’da yaşayan yazarları, bu kentten ilham alan şairleri ve Akdeniz’in edebiyatta göz ardı edilemez etkisini anlatan araştırmacı yazar Furkan Öztürk’le, bu coğrafyada geçen hikayelerle dolu bir söyleşide buluştuk.

ALTINCI KITA

‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ bağını en çok hissettiren yazarlar kimler?

Türk edebiyatının iki zeki, matrak ve idealist adamı Evliya Çelebi ve Halikarnas Balıkçısı’na ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ dersimde çokça yer veriyorum. Antalya’ya 1650’li yıllarda gelip Kaleiçi’ni gezen Evliya Çelebi, bu kentin insanlara neden iyi geldiğininin ipuçlarını veriyor. Güneye sürgün olarak gelen Halikarnas Balıkçısı da, yurtdışından fideler getirerek bölgeye portakal ağaçları ve turunçlar dikiyor. ‘Altıncı Kıta Akdeniz’ adlı kitabında bu coğrafyayı insanlığın beşiği, ana kucağı gibi rahat ettiği yer olarak tarif ediyor ve üç semavi dinin bu havzada doğmasının boşuna olmadığını söylüyor.

ŞAİRLERİN DİLİNDEN

İkinci dönem Türk şairleri üzerinde Akdeniz imgesini araştırdığınızda nelerle karşılaştınız?

‘İkinci Yeni’ şairlerinden Cemal Süreyya’da, Şükrü Erbaş’ta, Haydar Ergülen’de, Edip Cansever’de, İlhan Berk’te Akdeniz imgesinin yansımaları var, bunları anlatıyorum. Antalya’da yaşamış Mine Urgan, Ahmet Kutsi Tecer gibi edebiyatçıların dilinden 1920’lerin farklı kültürleri buluşturan Antalyasından bahsediyorum. ‘Akdeniz Medeniyeti’ tezini ortaya koyan Yahya Kemal, Yakup Kadri, Ahmet Hamdi Tanpınar’ı inceliyorum.

Peki neden bu ilgi? Kentin güzelliğinden mi, köklü tarihinden mi?

Edebiyatçıların gözünden Antalya güzel bir konu… Kimi güzelliğine hayran olup, kimi de çok kültürlü yapısını ilginç bulup bahsediyor. Mine Urgan, 1940’larda Halide Edip Adıvar’ın asistanıyken geldiği Antalya’da farklı dinlerin birlikte yaşayışıyla ilgileniyor. Nazım Hikmet de ‘Memleketimden İnsan Manzaraları’ kitabında Antalyalı birinin ağzından bu kenti anlatıyor.

ANTALYALI GENÇ KIZA MEKTUP

Romanlarda ve dizelerdeki Antalya izlerinden bir iki örnek verir misiniz?

Cumhuriyet Meydanı yakınlarında yaşayan ve Antalya Lisesi’nde okuyan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın en büyük zevki, akşamüstü Yavuz Özcan Parkı’nda oturup denizin kayaların içine girişini ve taşların aldığı renkleri izlemek… Deniz süt limanken güneşin vuruşuyla oluşan ‘ışık havuzu’ dediği pırıltıyı gördüğünde aklında ölüm fikri oluşuyor. Rüya, ölüm ve zaman üzerine şiirler yazan şair, bunu ‘Antalyalı Genç Kıza Bir Mektup’ta anlatıyor. Gönül Tecim adındaki Antalyalı bir öğrencinin mektubuna cevap veren Tanpınar, “Yazdıklarınızda beni okuduğunuza dair bir emare göremedim. Ama ben 30-40 yıl önce sizin oturduğunuz sıralarda oturuyordum. Bu mektubu kendi gençliğime seslenir gibi yazıyorum” diyor. Şiir estetiğinin oluştuğu ve kendisini bulduğu Antalya ile ilgili derin hislerini ona anlatıyor.

17’NCİ YÜZYILDA HİCİV

Eski edebiyat alanında özellikle ‘İskendername’ üzerine yaptığınız çalışma çok beğenildi. Neler yapıyorsunuz?

İskendername, İskender’in hayatının Doğu Edebiyatı’na yansımasıydı. İskender, bazı kültürlerde hükümdar, bazılarında Osmanlı sultanıyken, bazılarda ise firavun. Dünyayı fethettikten sonra 32 yaşında ölen bu adam, Doğu’yu da Batı’yı da etkilemiş ilginç bir figür. Ahmedi’nin İskendername’si ve bu alandaki eserlerle 3 yıl uğraştım. Yaklaşık 10 yıl Baki’yi inceleyip kitaplar hazırladım. Şimdi de 17’nci yüzyılda hicivi araştırıyorum. Osmanlı edebiyatının dev şairinden biri olan Nefi’nin yaptığın hicvin ne kadar sert olduğuna tanık oluyorum. Sadrazama, vezirlere, alimlere büyük bir cesaretle yönelttiği sözler şaşkınlık uyandırıyor.

MAVİ SÜRGÜN

Halikarnas Balıkçısı, bir dönem hapis yattıktan sonra Nazım Hikmet ve Sabahattin Ali’yle aynı dergide çalışıyor. Akdeniz’in masmavi sularına karşı yaşarken eserlerini kaleme alıyor. Kumsaldaki ayak izini alıp ayakkabı yaptırarak hediye ettiği bir genç kızla evleniyor. Balıkçı’nın yetiştiği Şakir Paşa ailesi, ilk kadın seramik sanatçısı Füreyya’dan yazar Şirin Devrim’e pek çok sanatçı çıkarmış. Halikarnas Balıkçısı ‘Mavi Sürgün’ kitabında, kızı İsmet Kabaağaçlı da, ‘Anılar Akın Akın’ kitabında bunlara yer veriyor.

(hürriyet)

Volkwagen Türkiye’de ilk fabrikasını kuruyor
almanya haberleri, almanya son dakika, dünya haberleri, dünya son dakika, Volkwagen'in Türkiye'ye yatırımı Bakan Pekcan'a soruldu, ticaret bakanı, ruhsar pekcan,...
PKK’lı teröristin yarasını Mehmetçik sardı
tsk haberleri terör haberleri, hakkari haberleri, hakkari son dakika, türkiye haberleri, türkiye son dakika, Mehmetçik, PKK'lı teröristin yarasını sardı, PKK,...
‘Teröre Lanet için yürüdüler’ 14 ilde halk sokaklarda!
diyarbakır son dakika, diyarbakır haberleri, ağrı haberleri, ağrı son dakika, van haberleri, van son dakika, bitlis haberleri, bitlis son dakika,...
Hatay İmar A.Ş.’de Toplu İş Sözleşmesi detayları belli oldu
Belediye-İş sendikasının Hatay Büyükşehir Belediyesine bağlı İmar A.Ş. ile arasında görüşmede olan Toplu İş Sözleşmesi taslağındaki detaylar
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Merkel ile telefonda görüştü
erdoğan haberleri erdoğan son dakika, dünya haberleri, dünya son dakika, almanya haberleri almanya son dakika, merkel haberleri, suriyeli haberleri,...
O ünlü filmin yönetmeninden 25. yıl itirafı
film haberleri, abd haberleri, abd son dakika, amerika haberleri, amerika son dakika, dünya haberleri, dünya son dakika, The Shawshank Redemption...
Türkiye’yi istemeyen Rumlara, Suudi Arabistan’dan destek
suudi arabistan haberleri, suudi arabistan son dakika, rum haberleri, rum son dakika, dünya haberleri, dünya son dakika, akdeniz haberleri, Suudi...
ŞANLI TÜRK ORDUSUNA İTHAFEN
Türk halkının kalbinden hiç eksilmeyen sevdasıdır vatan aşkı, bende Ulu Önderimiz Mustafa Kemal ATATÜRK ve Vatanı...
MHP Lideri Bahçeli’den yeni parti için sert açıklama
mhp haberleri, mhp son dakika, bahçeli haberleri, bahçeli son dakika, Devlet Bahçeli'den yeni parti açıklaması , MHP, Devlet Bahçeli, yeni...
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan EYT için talimat verdi
akparti haberleri, akparti son dakika, erdoğan haberleri erdoğan son dakika, eyt haberleri, emeklilik haberleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan EYT'lilerle görüşülmesi talimatı verdi,...
Erdoğan, belediye başkanlarıyla Whatsapp üstünden görüşecek
erdoğan haberleri erdoğan son dakika, whatsapp haberleri, Erdoğan, belediye başkanları ile Whatsapp grubu kurdu, recep tayyip erdoğan, belediye, whatsapp, en...
Erdoğan ile İmamoğlu’nun güldüren diyalogu
erdoğan haberleri erdoğan son dakika, istanbul haberleri, istanbul son dakika, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İmamoğlu'nun sandalye diyaloğu, recep tayyip erdoğan, ekrem...
Hatay Büyükşehir’e bağlı işçiler toplu sözleşmeye çok yakın
Hatay Büyükşehir Belediyesi ve bağlı iştirak şirketlerinde sendikal işlemler yüzde 90 oranında tamamladığı ve toplu iş sözleşmesi (TİS) için görüşmelere...
94 yaşındaki kadının kansere karşı zaferi
türkiye haberleri, hastalık haberleri, kayseri haberleri, kayseri son dakika, Kayseri'de 94 yaşındaki kadın kanseri yendi, Kayseri, kanser, ameliyat, bağırsak, hastane,...
O Ünlü tiyatrocu hayatını kaybetti
dinçer sümer kimdir, vefat haberleri, Dinçer Sümer hayatını kaybetti, dinçer sümer, , en son haber, haber
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ