$ DOLAR → Alış: 6,06 / Satış: 6,09
€ EURO → Alış: 6,78 / Satış: 6,81

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar

Doç. Dr. Furkan Öztürk’ün araştırma yazısı. Edebiyatta akdeniz’den ilham alan yazar ve şairlerin araştırıldığı okunası bir makale.

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar
  • 11.02.2019
  • 149 kez okundu

EDEBİYATTA yaptığı tarih yolculuğunda Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarları araştıran Doç. Dr. Furkan Öztürk, Evliya Çelebi’den günümüz yazarlarına kadar uzanan izleri takip etti. Akdeniz Üniversitesi’nde ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ başlığıyla dersler veren Öztürk, Halikarnas Balıkçısı, Ahmet Hamdi Tanpınar, İlhan Berk, Nazım Hikmet, Edip Cansever, Cemal Süreyya gibi öne çıkan isimlerinin Akdeniz’le ilişkisini inceledi. Antalya’da yaşayan yazarları, bu kentten ilham alan şairleri ve Akdeniz’in edebiyatta göz ardı edilemez etkisini anlatan araştırmacı yazar Furkan Öztürk’le, bu coğrafyada geçen hikayelerle dolu bir söyleşide buluştuk.

ALTINCI KITA

‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ bağını en çok hissettiren yazarlar kimler?

Türk edebiyatının iki zeki, matrak ve idealist adamı Evliya Çelebi ve Halikarnas Balıkçısı’na ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ dersimde çokça yer veriyorum. Antalya’ya 1650’li yıllarda gelip Kaleiçi’ni gezen Evliya Çelebi, bu kentin insanlara neden iyi geldiğininin ipuçlarını veriyor. Güneye sürgün olarak gelen Halikarnas Balıkçısı da, yurtdışından fideler getirerek bölgeye portakal ağaçları ve turunçlar dikiyor. ‘Altıncı Kıta Akdeniz’ adlı kitabında bu coğrafyayı insanlığın beşiği, ana kucağı gibi rahat ettiği yer olarak tarif ediyor ve üç semavi dinin bu havzada doğmasının boşuna olmadığını söylüyor.

ŞAİRLERİN DİLİNDEN

İkinci dönem Türk şairleri üzerinde Akdeniz imgesini araştırdığınızda nelerle karşılaştınız?

‘İkinci Yeni’ şairlerinden Cemal Süreyya’da, Şükrü Erbaş’ta, Haydar Ergülen’de, Edip Cansever’de, İlhan Berk’te Akdeniz imgesinin yansımaları var, bunları anlatıyorum. Antalya’da yaşamış Mine Urgan, Ahmet Kutsi Tecer gibi edebiyatçıların dilinden 1920’lerin farklı kültürleri buluşturan Antalyasından bahsediyorum. ‘Akdeniz Medeniyeti’ tezini ortaya koyan Yahya Kemal, Yakup Kadri, Ahmet Hamdi Tanpınar’ı inceliyorum.

Peki neden bu ilgi? Kentin güzelliğinden mi, köklü tarihinden mi?

Edebiyatçıların gözünden Antalya güzel bir konu… Kimi güzelliğine hayran olup, kimi de çok kültürlü yapısını ilginç bulup bahsediyor. Mine Urgan, 1940’larda Halide Edip Adıvar’ın asistanıyken geldiği Antalya’da farklı dinlerin birlikte yaşayışıyla ilgileniyor. Nazım Hikmet de ‘Memleketimden İnsan Manzaraları’ kitabında Antalyalı birinin ağzından bu kenti anlatıyor.

ANTALYALI GENÇ KIZA MEKTUP

Romanlarda ve dizelerdeki Antalya izlerinden bir iki örnek verir misiniz?

Cumhuriyet Meydanı yakınlarında yaşayan ve Antalya Lisesi’nde okuyan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın en büyük zevki, akşamüstü Yavuz Özcan Parkı’nda oturup denizin kayaların içine girişini ve taşların aldığı renkleri izlemek… Deniz süt limanken güneşin vuruşuyla oluşan ‘ışık havuzu’ dediği pırıltıyı gördüğünde aklında ölüm fikri oluşuyor. Rüya, ölüm ve zaman üzerine şiirler yazan şair, bunu ‘Antalyalı Genç Kıza Bir Mektup’ta anlatıyor. Gönül Tecim adındaki Antalyalı bir öğrencinin mektubuna cevap veren Tanpınar, “Yazdıklarınızda beni okuduğunuza dair bir emare göremedim. Ama ben 30-40 yıl önce sizin oturduğunuz sıralarda oturuyordum. Bu mektubu kendi gençliğime seslenir gibi yazıyorum” diyor. Şiir estetiğinin oluştuğu ve kendisini bulduğu Antalya ile ilgili derin hislerini ona anlatıyor.

17’NCİ YÜZYILDA HİCİV

Eski edebiyat alanında özellikle ‘İskendername’ üzerine yaptığınız çalışma çok beğenildi. Neler yapıyorsunuz?

İskendername, İskender’in hayatının Doğu Edebiyatı’na yansımasıydı. İskender, bazı kültürlerde hükümdar, bazılarında Osmanlı sultanıyken, bazılarda ise firavun. Dünyayı fethettikten sonra 32 yaşında ölen bu adam, Doğu’yu da Batı’yı da etkilemiş ilginç bir figür. Ahmedi’nin İskendername’si ve bu alandaki eserlerle 3 yıl uğraştım. Yaklaşık 10 yıl Baki’yi inceleyip kitaplar hazırladım. Şimdi de 17’nci yüzyılda hicivi araştırıyorum. Osmanlı edebiyatının dev şairinden biri olan Nefi’nin yaptığın hicvin ne kadar sert olduğuna tanık oluyorum. Sadrazama, vezirlere, alimlere büyük bir cesaretle yönelttiği sözler şaşkınlık uyandırıyor.

MAVİ SÜRGÜN

Halikarnas Balıkçısı, bir dönem hapis yattıktan sonra Nazım Hikmet ve Sabahattin Ali’yle aynı dergide çalışıyor. Akdeniz’in masmavi sularına karşı yaşarken eserlerini kaleme alıyor. Kumsaldaki ayak izini alıp ayakkabı yaptırarak hediye ettiği bir genç kızla evleniyor. Balıkçı’nın yetiştiği Şakir Paşa ailesi, ilk kadın seramik sanatçısı Füreyya’dan yazar Şirin Devrim’e pek çok sanatçı çıkarmış. Halikarnas Balıkçısı ‘Mavi Sürgün’ kitabında, kızı İsmet Kabaağaçlı da, ‘Anılar Akın Akın’ kitabında bunlara yer veriyor.

(hürriyet)

Rusya’daki zenginler ve Aşkenaz Yahudileri
RUSYA'DAKİ EN ZENGİN 200 KİŞİNİN % 25'İNE YAKINI YAHUDİ OLUP SERVETLERİ 132,9 MİLYAR DOLARLIK NET BİR DEĞERE SAHİPTİR… RUSYA'DAKİ EN ZENGİN...
Türkiye ve Dünya Petrol Denklemi
türkiyenin enerji denklemi? amerika venezüellada ne planlıyor? türkiye ırak suriye ittifakı nedir? türkiye almanya rusya ittifakı nedir? guaidoyu kimler destekliyor?...
Kod adı Akdeniz: Amerika – İsrail hattındaki Türkiye
idlib türk devleti nedir? amerika-israil hattı nedir? fıratın doğusu neden önemli? türkiye rusya ile anlaştımı? türkiye amerika ile anlaştımı? güvenli...
Küçük Kaynarca anlaşması ve Türkiye’nin ‘Ebed Müddet’ mücadelesi
2. mahmut ve küçük kaynarca anlaşması, küçük kaynarca anlaşması nedir? 2. mahmut ve osmanlı devletinin yıkılış süreci, devlet ebed müddet...
Küçük Burak’a bağış kampanyası resmi makamlarca onaylandı.
Hatay’ın Reyhanlı İlçesine bağlı Yeni mahalle’de ikamet eden Selda ve Hasan ALDIRMAZ çiftinin doğum sırasında beynine oksijen gitmediği için prematüre...
Ağız kokusu sebepleri ve önleme yöntemleri
Ağız kokusu nasıl giderilir? Ağız kokusu giderici sprey, Ağız kokusu giderici ürünler, Ağız kokusu giderme bitkisel, Ağız kokusu için ne...
Adet döneminde Migren belirtileri ve tedavi yolları
Adet Döneminde Migren belirtileri, Adet Döneminde Migren tedavisi, Adet Döneminde Migren tedavi yolları, Adet Döneminde Migren nasıl geçer, Adet Döneminde...
Türkiye’nin Milli muhalefet hamlesi ve Ortadoğu stratejisi
Türkiye ve Nato, Türkiye ve Rusya, Türkiye ve Almanya, Türkiye ve Ortadoğu
20’lik diş ağrısına bağlı Migren ve tedavi yolları
20’lik Diş ağrısı nasıl geçer? 20’lik Diş nasıl çekilir? 20’lik Diş nasıl ağrır? 20’lik Diş için ne yapılır? 20’lik...
Türkiye Küresel Dünya’nın neresinde?
avrupa birliği ve tükiye, türkiye ve brexit oylaması, abd brexit oylamasındaki rolü, rusya avrupa birliği ve brexit oylaması,
Akdeniz’de 3 trilyon metreküp Doğalgaz rezervi!
İÇERİDE KAOS-KRİZ İLE UĞRAŞIP ÜLKEMİZİN KALKINMASIYLA İLGİLENEMEYELİM DİYE ELLERİNDE NE VARSA TOPUYLA SALDIRIYORLAR… GEÇMİŞTE BIRAKIN UÇAK YAPMAYI GÜBRE FABRİKASI KURMAYA KALKTIĞINIZDA...
İngilizlerin 2030 Türkiye raporu ve Avam Kamarası yankıları
2030 Türkiye raporu ne diyor? Türkiye 2030'da nasıl bir ekonomide olacak? ingilizler Türkiye için ne yazdı? İngilizlerin 2030 yılı için...
Gazeteci-Yazar Stephen Kinzer ve Türkiye tespitleri
Stephen Kinzer Türkiye için ne dedi? Stephen Kinzer Türkiye hakkındaki düşünceleri Stephen Kinzer ve Türkiye açıklamaları
Türk devletine yapılan algı operasyonları ‘Türkiye zengin olmasın!’
Türkiye'ye nasıl algı operasyonu yapılıyor? Türkiye'ye nereden algı operasyonu yapılıyor? Türkiye'nin neden zengin olmasını istemiyorlar? Türkiye zengin olursa ne olur?...
Türkiye’deki eğitim sistemi George SOROS’un emrinde miydi?
ERDOĞAN DA SOROS'U TÜRKİYE’DEN GÖNDERMEYİ BAŞARDI LAKİN SOROS, TÜRKİYE'DE EĞİTİM KADROLARINDA HALA ÇOK GÜÇLÜDÜR, 270 PROFESÖR TAMAMEN SOROS'UN EMRİNDE OLUP...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ