Yazılarımızı Paylaşmayı unutmayın! -
$ DOLAR → Alış: 18,80 / Satış: 18,87
€ EURO → Alış: 20,25 / Satış: 20,33

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar

Doç. Dr. Furkan Öztürk’ün araştırma yazısı. Edebiyatta akdeniz’den ilham alan yazar ve şairlerin araştırıldığı okunası bir makale.

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar
  • 11.02.2019
  • 810 kez okundu

EDEBİYATTA yaptığı tarih yolculuğunda Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarları araştıran Doç. Dr. Furkan Öztürk, Evliya Çelebi’den günümüz yazarlarına kadar uzanan izleri takip etti. Akdeniz Üniversitesi’nde ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ başlığıyla dersler veren Öztürk, Halikarnas Balıkçısı, Ahmet Hamdi Tanpınar, İlhan Berk, Nazım Hikmet, Edip Cansever, Cemal Süreyya gibi öne çıkan isimlerinin Akdeniz’le ilişkisini inceledi. Antalya’da yaşayan yazarları, bu kentten ilham alan şairleri ve Akdeniz’in edebiyatta göz ardı edilemez etkisini anlatan araştırmacı yazar Furkan Öztürk’le, bu coğrafyada geçen hikayelerle dolu bir söyleşide buluştuk.

ALTINCI KITA

‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ bağını en çok hissettiren yazarlar kimler?

Türk edebiyatının iki zeki, matrak ve idealist adamı Evliya Çelebi ve Halikarnas Balıkçısı’na ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ dersimde çokça yer veriyorum. Antalya’ya 1650’li yıllarda gelip Kaleiçi’ni gezen Evliya Çelebi, bu kentin insanlara neden iyi geldiğininin ipuçlarını veriyor. Güneye sürgün olarak gelen Halikarnas Balıkçısı da, yurtdışından fideler getirerek bölgeye portakal ağaçları ve turunçlar dikiyor. ‘Altıncı Kıta Akdeniz’ adlı kitabında bu coğrafyayı insanlığın beşiği, ana kucağı gibi rahat ettiği yer olarak tarif ediyor ve üç semavi dinin bu havzada doğmasının boşuna olmadığını söylüyor.

ŞAİRLERİN DİLİNDEN

İkinci dönem Türk şairleri üzerinde Akdeniz imgesini araştırdığınızda nelerle karşılaştınız?

‘İkinci Yeni’ şairlerinden Cemal Süreyya’da, Şükrü Erbaş’ta, Haydar Ergülen’de, Edip Cansever’de, İlhan Berk’te Akdeniz imgesinin yansımaları var, bunları anlatıyorum. Antalya’da yaşamış Mine Urgan, Ahmet Kutsi Tecer gibi edebiyatçıların dilinden 1920’lerin farklı kültürleri buluşturan Antalyasından bahsediyorum. ‘Akdeniz Medeniyeti’ tezini ortaya koyan Yahya Kemal, Yakup Kadri, Ahmet Hamdi Tanpınar’ı inceliyorum.

Peki neden bu ilgi? Kentin güzelliğinden mi, köklü tarihinden mi?

Edebiyatçıların gözünden Antalya güzel bir konu… Kimi güzelliğine hayran olup, kimi de çok kültürlü yapısını ilginç bulup bahsediyor. Mine Urgan, 1940’larda Halide Edip Adıvar’ın asistanıyken geldiği Antalya’da farklı dinlerin birlikte yaşayışıyla ilgileniyor. Nazım Hikmet de ‘Memleketimden İnsan Manzaraları’ kitabında Antalyalı birinin ağzından bu kenti anlatıyor.

ANTALYALI GENÇ KIZA MEKTUP

Romanlarda ve dizelerdeki Antalya izlerinden bir iki örnek verir misiniz?

Cumhuriyet Meydanı yakınlarında yaşayan ve Antalya Lisesi’nde okuyan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın en büyük zevki, akşamüstü Yavuz Özcan Parkı’nda oturup denizin kayaların içine girişini ve taşların aldığı renkleri izlemek… Deniz süt limanken güneşin vuruşuyla oluşan ‘ışık havuzu’ dediği pırıltıyı gördüğünde aklında ölüm fikri oluşuyor. Rüya, ölüm ve zaman üzerine şiirler yazan şair, bunu ‘Antalyalı Genç Kıza Bir Mektup’ta anlatıyor. Gönül Tecim adındaki Antalyalı bir öğrencinin mektubuna cevap veren Tanpınar, “Yazdıklarınızda beni okuduğunuza dair bir emare göremedim. Ama ben 30-40 yıl önce sizin oturduğunuz sıralarda oturuyordum. Bu mektubu kendi gençliğime seslenir gibi yazıyorum” diyor. Şiir estetiğinin oluştuğu ve kendisini bulduğu Antalya ile ilgili derin hislerini ona anlatıyor.

17’NCİ YÜZYILDA HİCİV

Eski edebiyat alanında özellikle ‘İskendername’ üzerine yaptığınız çalışma çok beğenildi. Neler yapıyorsunuz?

İskendername, İskender’in hayatının Doğu Edebiyatı’na yansımasıydı. İskender, bazı kültürlerde hükümdar, bazılarında Osmanlı sultanıyken, bazılarda ise firavun. Dünyayı fethettikten sonra 32 yaşında ölen bu adam, Doğu’yu da Batı’yı da etkilemiş ilginç bir figür. Ahmedi’nin İskendername’si ve bu alandaki eserlerle 3 yıl uğraştım. Yaklaşık 10 yıl Baki’yi inceleyip kitaplar hazırladım. Şimdi de 17’nci yüzyılda hicivi araştırıyorum. Osmanlı edebiyatının dev şairinden biri olan Nefi’nin yaptığın hicvin ne kadar sert olduğuna tanık oluyorum. Sadrazama, vezirlere, alimlere büyük bir cesaretle yönelttiği sözler şaşkınlık uyandırıyor.

MAVİ SÜRGÜN

Halikarnas Balıkçısı, bir dönem hapis yattıktan sonra Nazım Hikmet ve Sabahattin Ali’yle aynı dergide çalışıyor. Akdeniz’in masmavi sularına karşı yaşarken eserlerini kaleme alıyor. Kumsaldaki ayak izini alıp ayakkabı yaptırarak hediye ettiği bir genç kızla evleniyor. Balıkçı’nın yetiştiği Şakir Paşa ailesi, ilk kadın seramik sanatçısı Füreyya’dan yazar Şirin Devrim’e pek çok sanatçı çıkarmış. Halikarnas Balıkçısı ‘Mavi Sürgün’ kitabında, kızı İsmet Kabaağaçlı da, ‘Anılar Akın Akın’ kitabında bunlara yer veriyor.

(hürriyet)

İskenderun’da kızlar tekme tokat kavga etti
Hatay’ın İskenderun ilçesine bağlı  Denizciler Mahallesi’ndeki bir parkta 8 kişilik grupta bulunan kızlar arasında mesaj atma meselesi yüzünden tartışma çıktı....
CHP’li başkana ‘dolandırıcılık’ davası
İskenderun Başsavcılığının, Turgay Abacı hakkında dolandırıcılık yaptığı iddiasıyla hazırladığı iddianame İskenderun 2. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edildi. İddianamede, müşteki İsa...
Sanayi üretimi tahminlerden fazla daraldı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre sanayi üretim endeksi eylülde aylık yüzde 1,5 azalırken yıllık yüzde 8,9 arttı. Piyasada aylık yüzde 0,7...
Marketlerden sonra eczacılara da denetim başladı
Sağlık Bakanlığı, piyasada bulunmadığı belirtilen ilaçlara yönelik İstanbul’da bir ecza deposu ve bazı eczaneleri denetledi.Türk Eczacıları Birliği (TEB), 6 Kasım günü yazılı açıklamayla...
Hatay dev operasyon
İçişleri Bakanlığı; Hatay’da 718 personelle ‘Eren Kış-2 Amanoslar Şehit Jandarma Er Esat Mengilli Operasyonu’ başlatıldığını duyurdu. Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre,...
Irak uyruklu DEAŞ üyesi havalimanında yakalandı
 İstanbul Havalimanı Dış Hatlar Terminali’nde 7 Kasım Pazar günü saat 08: 00’da pasaport kontrolünde, tedirgin davranışlar sergileyen Irak uyruklu bir...
Seyir halindeki tırın dorsesi yandı
Adana- Ankara karayolu Taşobası Mahallesi mevkiinde meydana geldi. Ekrem Korkmaz’ın kullandığı kalsit yüklü 51 BH 884 plakalı tırın dorsesinde bilinmeyen bir nedenle...
Kuvvetli yağış uyarısı
Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından yapılan son değerlendirmelere göre; Yurdun kuzey, iç ve doğu kesimlerinin parçalı ve çok bulutlu, Marmara’nın doğusu,...
Karısını şarj kablosuyla bağlayıp kalemle işkence yapan koca, serbest kaldı
Adana’nın Seyhan İlçesine bağlı Fevzipaşa Mahallesinde meydana gelen olayda iddiaya göre 10 yıl önce Murat G. (32) ile evlenen Gamze...
10 Kasım 1938 Hüzünlü Manşetler
10 Kasım 1938 gazete manşetleri, 10 Kasım 1938 gazeteleri, 10 Kasım 1938 hangi manşetler atıldı, 10 Kasım 1938 hangi gazeteler...
Suriye’de 6 muhalif grup Üçüncü Kolordu adıyla toplandı! Hedeflerinde Esed rejimi ve terör örgütü YPG var
Türkiye’nin Suriye’ye yönelik olası askeri harekatı öncesi kuzey sınırındaki hareketlenmeler devam ediyor. Suriye’de muhaliflerin oluşturduğu en büyük oluşum Suriye Milli...
Merkez Parkta yapılaşmalar durdurulmalıdır
Türk Mühendis Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Adana İl Koordinasyon Kurulu (İKK), düzenlediği basın toplantısında yerel yöneticilere Merkez Park’taki yapılaşmayı durdurma...
Hatay Büyükşehir Belediyesi, Hatay Yamaç Paraşütü şampiyonasına ev sahipliği yaptı
Hatay Büyükşehir Belediyesinin sponsorluğunda yapılan Türkiye Yamaç Paraşütü Hedef Şampiyonası 3. Etap yarışları tamamlandı. 18-20 Haziran tarihlerinde Samandağ Çevlik’te yapılan...
Asi Nehri’ni kaplayan su sümbüllerini temizleme çalışması sürüyor
Hatay Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığına bağlı ekipler, nehrin Antakya ilçe merkezinden geçen kısmında biriken su sümbüllerini...
Hayvanları öldüren bulunup, cezalandırılsın
Hatay’ın Defne ilçesine bağlı Sümerler Mahallesi’nde barınan ve mahalleli tarafından sahiplenen sokak hayvanlarının 7 Kasım Pazar günü zehirlenerek öldürülmeleri mahalle...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ