Yazılarımızı Paylaşmayı unutmayın! -
$ DOLAR → Alış: 6,22 / Satış: 6,25
€ EURO → Alış: 6,85 / Satış: 6,88

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar

Doç. Dr. Furkan Öztürk’ün araştırma yazısı. Edebiyatta akdeniz’den ilham alan yazar ve şairlerin araştırıldığı okunası bir makale.

Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarlar
  • 11.02.2019
  • 387 kez okundu

EDEBİYATTA yaptığı tarih yolculuğunda Akdeniz’den ilham alan şair ve yazarları araştıran Doç. Dr. Furkan Öztürk, Evliya Çelebi’den günümüz yazarlarına kadar uzanan izleri takip etti. Akdeniz Üniversitesi’nde ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ başlığıyla dersler veren Öztürk, Halikarnas Balıkçısı, Ahmet Hamdi Tanpınar, İlhan Berk, Nazım Hikmet, Edip Cansever, Cemal Süreyya gibi öne çıkan isimlerinin Akdeniz’le ilişkisini inceledi. Antalya’da yaşayan yazarları, bu kentten ilham alan şairleri ve Akdeniz’in edebiyatta göz ardı edilemez etkisini anlatan araştırmacı yazar Furkan Öztürk’le, bu coğrafyada geçen hikayelerle dolu bir söyleşide buluştuk.

ALTINCI KITA

‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ bağını en çok hissettiren yazarlar kimler?

Türk edebiyatının iki zeki, matrak ve idealist adamı Evliya Çelebi ve Halikarnas Balıkçısı’na ‘Türk Edebiyatı’nda Akdeniz’ dersimde çokça yer veriyorum. Antalya’ya 1650’li yıllarda gelip Kaleiçi’ni gezen Evliya Çelebi, bu kentin insanlara neden iyi geldiğininin ipuçlarını veriyor. Güneye sürgün olarak gelen Halikarnas Balıkçısı da, yurtdışından fideler getirerek bölgeye portakal ağaçları ve turunçlar dikiyor. ‘Altıncı Kıta Akdeniz’ adlı kitabında bu coğrafyayı insanlığın beşiği, ana kucağı gibi rahat ettiği yer olarak tarif ediyor ve üç semavi dinin bu havzada doğmasının boşuna olmadığını söylüyor.

ŞAİRLERİN DİLİNDEN

İkinci dönem Türk şairleri üzerinde Akdeniz imgesini araştırdığınızda nelerle karşılaştınız?

‘İkinci Yeni’ şairlerinden Cemal Süreyya’da, Şükrü Erbaş’ta, Haydar Ergülen’de, Edip Cansever’de, İlhan Berk’te Akdeniz imgesinin yansımaları var, bunları anlatıyorum. Antalya’da yaşamış Mine Urgan, Ahmet Kutsi Tecer gibi edebiyatçıların dilinden 1920’lerin farklı kültürleri buluşturan Antalyasından bahsediyorum. ‘Akdeniz Medeniyeti’ tezini ortaya koyan Yahya Kemal, Yakup Kadri, Ahmet Hamdi Tanpınar’ı inceliyorum.

Peki neden bu ilgi? Kentin güzelliğinden mi, köklü tarihinden mi?

Edebiyatçıların gözünden Antalya güzel bir konu… Kimi güzelliğine hayran olup, kimi de çok kültürlü yapısını ilginç bulup bahsediyor. Mine Urgan, 1940’larda Halide Edip Adıvar’ın asistanıyken geldiği Antalya’da farklı dinlerin birlikte yaşayışıyla ilgileniyor. Nazım Hikmet de ‘Memleketimden İnsan Manzaraları’ kitabında Antalyalı birinin ağzından bu kenti anlatıyor.

ANTALYALI GENÇ KIZA MEKTUP

Romanlarda ve dizelerdeki Antalya izlerinden bir iki örnek verir misiniz?

Cumhuriyet Meydanı yakınlarında yaşayan ve Antalya Lisesi’nde okuyan Ahmet Hamdi Tanpınar’ın en büyük zevki, akşamüstü Yavuz Özcan Parkı’nda oturup denizin kayaların içine girişini ve taşların aldığı renkleri izlemek… Deniz süt limanken güneşin vuruşuyla oluşan ‘ışık havuzu’ dediği pırıltıyı gördüğünde aklında ölüm fikri oluşuyor. Rüya, ölüm ve zaman üzerine şiirler yazan şair, bunu ‘Antalyalı Genç Kıza Bir Mektup’ta anlatıyor. Gönül Tecim adındaki Antalyalı bir öğrencinin mektubuna cevap veren Tanpınar, “Yazdıklarınızda beni okuduğunuza dair bir emare göremedim. Ama ben 30-40 yıl önce sizin oturduğunuz sıralarda oturuyordum. Bu mektubu kendi gençliğime seslenir gibi yazıyorum” diyor. Şiir estetiğinin oluştuğu ve kendisini bulduğu Antalya ile ilgili derin hislerini ona anlatıyor.

17’NCİ YÜZYILDA HİCİV

Eski edebiyat alanında özellikle ‘İskendername’ üzerine yaptığınız çalışma çok beğenildi. Neler yapıyorsunuz?

İskendername, İskender’in hayatının Doğu Edebiyatı’na yansımasıydı. İskender, bazı kültürlerde hükümdar, bazılarında Osmanlı sultanıyken, bazılarda ise firavun. Dünyayı fethettikten sonra 32 yaşında ölen bu adam, Doğu’yu da Batı’yı da etkilemiş ilginç bir figür. Ahmedi’nin İskendername’si ve bu alandaki eserlerle 3 yıl uğraştım. Yaklaşık 10 yıl Baki’yi inceleyip kitaplar hazırladım. Şimdi de 17’nci yüzyılda hicivi araştırıyorum. Osmanlı edebiyatının dev şairinden biri olan Nefi’nin yaptığın hicvin ne kadar sert olduğuna tanık oluyorum. Sadrazama, vezirlere, alimlere büyük bir cesaretle yönelttiği sözler şaşkınlık uyandırıyor.

MAVİ SÜRGÜN

Halikarnas Balıkçısı, bir dönem hapis yattıktan sonra Nazım Hikmet ve Sabahattin Ali’yle aynı dergide çalışıyor. Akdeniz’in masmavi sularına karşı yaşarken eserlerini kaleme alıyor. Kumsaldaki ayak izini alıp ayakkabı yaptırarak hediye ettiği bir genç kızla evleniyor. Balıkçı’nın yetiştiği Şakir Paşa ailesi, ilk kadın seramik sanatçısı Füreyya’dan yazar Şirin Devrim’e pek çok sanatçı çıkarmış. Halikarnas Balıkçısı ‘Mavi Sürgün’ kitabında, kızı İsmet Kabaağaçlı da, ‘Anılar Akın Akın’ kitabında bunlara yer veriyor.

(hürriyet)

Koronavirüs-Coronavirüs gerçekleri, Dünya Nüfusu ve Dengesi
coronovirüs gerçeği, coronavirüs gerçekleri, koronavirüs son durum, koronavirüs ve türkiye,
Türk bayrağını yırtan Yunan vekile AP’den ceza
AP'den Türk bayrağını yırtan Yunan vekile ceza, AP, Yunan Milletvekili, ceza, en son haber, haber, ab haberleri, yunanistan haberleri, türkiye...
AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik’ten Kılıçdaroğlu’na cevap!
AK Parti'den Kılıçdaroğlu'nun sözlerine yanıt, Recep Tayyip Erdoğan, Ömer Çelik, Kemal Kılıçdaroğlu, AK Parti, FETÖ, CHP, en son haber, haber,...
Elazığ depreminin yaraları sarılıyor
Elazığ depreminin yaraları sarılıyor, Elazığ, deprem, depremzede, , en son haber, haber, elazığ haberleri, deprem haberleri, sivrice haberleri,
Fenerbahçe’nin savunmadaki sıkıntısı devam ediyor
Fenerbahçe'de savunmaya bir türlü çözüm bulunamadı , Adil Rami, Fenerbahçe, Jailson, Ersun Yanal, en son haber, haber, fenerbahçe haberleri,
Davutoğlu: Cumhurbaşkanı adayıyım.
Ahmet Davutoğlu, Cumhurbaşkanı adayı olacak, Ahmet Davutoğlu, Gelecek Partisi, AK Parti, Çağlar Cilara, Nedim Yamalı, en son haber, haber, davutoğlu...
Pompeo: Müttefikimiz Türkiye’nin yanındayız
Pompeo: NATO müttefikimiz Türkiye'nin yanındayız, Mike Pompeo, ABD, İdlib, Suriye, , en son haber, haber, abd haberleri, amerika haberleri, türkiye...
MSB: 51 rejim milisi etkisiz hale getirildi
MSB: 51 rejim unsuru etkisiz hale getirildi, Milli Savunma Bakanlığı, İdlib, , en son haber, haber, dünya haberleri, türkiye haberleri,...
BDDK’dan EFT ücretlerine yeni düzenleme
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), banka müşlerilerinden alınan ücret ve komisyonlarda fiyatları düşürdü.
18.5 Milyon öğrenci için yeni adım atılıyor!
Milli Eğitim Bakanlığı şu anda taşımalı eğitimdeki öğrencileri kapsayan ücretsiz okul yemeğini yurt genelinde 18.5 milyon öğrenciye vermeye hazırlanıyor. Ücretsiz...
rejim askerlerinden idlip’te bir skandal daha
Esad rejimi askerleri mezardan kafatası çıkardı, Esad, rejim, kafatası, video, mezar, en son haber, haber, suriye haberleri, idlip haberleri, ortadoğu...
Kadir Şeker davasında yeni tanıklar olayı doğruladı
Kadir Şeker davasının seyrini değiştirecek tanık ifadesi, Kadir Şeker, Konya, mahkeme, dava, en son haber, haber, konya haberleri, cinayet haberleri,...
MHP’den açıklama; Jandarmayı tehdit eden kişi…
Jandarmayı tehdit eden kişiyle ilgili MHP'den açıklama, Jandarma, Sinop, Boyabat, Samsun, en son haber, haber, jandarma haberleri, sinop haberleri, boyabat...
İki yılda en fazla kazaya karışan 5 bin şoför eğitime alındı
İki yılda en çok kaza yapan 5 bin 751 sürücüye eğitim verildi, İçişleri Bakanlığı, araç, sürücü, trafik, eğitim, ders, Sigorta...
Karadeniz’de birçok il beyaza büründü
Kar Karadeniz'i etkisi altına aldı, Trabzon, Samsun, Ordu, Karadeniz, kar, okula, tatil, , en son haber, haber, meteoroloji haberleri, trabzon...
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ